در تمدن ایران و جهان ′ بازا ر′ قدمتی چندین هزار ساله دارد.از همان زمانی که به فکر مبادلات کالاها و محصولات خود با دیگران افتادند، بازار ها به عنوان محل داد وستد در فضای باز مجاور روستای بزرگ ایجاد شد.
“بازا ر” در زبان پهلوی ” واکار” و ” وازار” امده که به معنای داد وستد اجتماع است.
مجموعه ی بازار در شهر های قدیمی ایران علاوه بر فعالیت در زمینه اقتصادی – تجاری در زمینه های مختلف اجتماعی – مذهبی و سیاسی نیز فعالیت داشتند.
معماری بازار
در ایران بازار ها به طور معمول مجموع دکان های که در فضای سر پوشیده به یکد یگر
متصل می شوند و یا کوچه های که سر پوشیده اند و در دو طرف انها دکان ها قرار دارد ساخته شده اند.
بازار های اولیه بیشتر از یک راسته ی اصلی و یا دو را سته ی عمود بر هم با بناهای مجاور بوده. هر بازار بنا به صنفی که در ان فعالیت داشته اند نامگذاری می شده.(کفاشان،مسگران،
زرگران و … ) و هر صنف برای خود در بازار را سته ای داشت که همه ی آن اصناف را می توانستیم در یک جا ببینیم. مثلا : در یک راسته همه کفش فروشی یا طلا فروشی داشتند که ای امر هم برای خریدار و هم برای فروشنده کار را آسانتر می کرد.
اصطلاحات بازار
بخش های مهم بازار عبارتند از: سر در ورودی ،راسته ها ،چهار سوق ها، تیمچه ها
سر در ورودی: بنا های که در کنار میدان اصلی شهر قرار داشتند و در ورودی انها از طرف میدان شهر بود معمولا دارای کاشی کاری ، مقرنس کاری ، آ جر کاری بودند. مانند : بازار تهران ، اصفهان .
راسته ها: راهرو های به عرض٤تا٦ متر که با سقف های گنبدی شکل ساخته شده اند که در طرفین آنها مغازه ها قرار دارند. روشنای راسته ها از روزنه های که در سقف گنبدی شکل آنها قرار دارد تامین می کردند.
چهار سوق ها: راسته های بازار در قسمتی با هم تقاطع پیدا می کردند که به ا ین مکان ها چهار سو یا چهار سوق می گفتند که همانند میدا ن در وسط شهر عمل میکرد. این چهار سوق ها را با کاشی کاری و آ جر کاری تزیین می کردند.
تیمچه : تیمچه به معنای فضای گسترده ی سرپوشیده ای که به طور معمول با طرح هشت ضلعی و در دو طبقه یا سه طبقه ساخته شده و دور تا دور قسمت مرکزی آن را حجره ها و دکان ها فرا گرفته اند ا ست.
روشنای داخل تیمچه ها ازروزنه ها و نور گیر های که هنگام ساخت در بنا تعبیه می کردند تامین میشده.
نمای داخلی تیمچه ها و حجره ها با کاشی کاری و آ جر کاری و از در های نفیس استفاده می شده.
نظران دوستان